Sargadelos – o wiele więcej niż ceramika

Chciałabym opowiedzieć Wam dziś o przedsięwzięciu, które kojarzy się bardzo z galisyjską kulturą, a przy okazji podsunę Wam pomysł (pierwszy, ale nie ostatni) na to, co można sobie przywieźć jako pamiątkę z Galisji.

Historia ceramiki Sargadelos sięga pierwszych lat XIX w., kiedy to oświecony Markiz z Sargadelos otworzył pierwszą manufakturę w parafii pod tą nazwą leżącej w prowincji Lugo. Początkowe etapy historii tej kultowej ceramiki są bardzo ciekawe, jednak Sargadelos, jakie znamy dzisiaj narodziło się w poł. XX w. z inicjatywy Isaaca Díaz Pardo. Díaz Pardo był jednym z najważniejszych galisyjskich intelektualistów, artystów, mecenasów sztuki i przedsiębiorców wszystkich czasów, który w znacznym stopniu przyczynił się do przetrwania galisyjskiej kultury w najmroczniejszych czasach dyktatury, której ofiarą padł jego ojciec Camilo Díaz Baliño, również bardzo znany malarz, zamordowany tuż po wojskowym zamachu stanu.

10_diaz-pardo_0286
Díaz Pardo na tle swojego autoportretu (Martiño de Lopo / CC BY 3.0)

W 1949 Díaz Pardo otworzył w pobliżu celtyckiego castro w prowincji A Coruña pracownię ceramiczną, która z czasem przekształciła się w kompleks przemysłowy Cerámicas do Castro. Po początkowych eksperymentach z różnymi technikami i wzorami Díaz Pardo wraz ze współpracownikami zdecydowali się na odtworzenie w niewielkich seriach figurek znanych artystów plastyków, wykorzystując galisyjskie gleby z rejonu Mariña Lucense do produkcji półprzezroczystej papki wyróżniającej się nieskazitelną bielą i niezwykłą twardością, która gwarantowała wysoką jakość porcelany.

indicador_no_complexo_de_cerc3a1micas_do_castro
Kompleks Cerámicas do Castro (Vilachan / CC BY-SA 3.0)

Inwencja artystyczna, przedsiębiorczość i stały kontakt Isaaca z Galisyjczykami przebywającymi na wygnaniu w Argentynie zaowocowały zainicjowaniem projektów, w tym związanych z ceramiką, mających na celu odrodzenie ekonomiczne i kulturalne wycieńczonej powojennymi represjami ojczyzny. Wśród artystów, pisarzy, dziennikarzy i ludzi kultury, którzy podjęli współpracę z Díaz Pardo szczególny wpływ wywarł Luís Seoane, wybitny malarz i pisarz galisyjski urodzony w Buenos Aires, któremu ceramika Sargadelos zawdzięcza swój rozpoznawalny design. Efektem tych wspólnych wysiłków było założenie Laboratorio de Formas w 1963. W międzyczasie grupa O Castro otworzyła kolejną fabrykę w Cervo w prowincji Lugo wprowadzając do motywów zdobiących ceramikę elementy abstrakcyjne i geometryczne zaczerpnięte z galisyjskiego romanizmu i baroku, a lata 60 przyniosły zdecydowane odrodzenie Sargadelos.

sargadelos_traballadora_de_cerc3a1mica
Pracownica w fabryce Sargadelos w Cervo (Luis Miguel Bugallo Sánchez / CC BY-SA 2.5)

To co wyróżnia Sargadelos spośród setek tysięcy innych firm i biznesów, i co prawdopodobnie wpłynęło na popularność marki, to nierozerwalny związek z kulturą i historią Galisji, przy jednoczesnej dbałości o wysoką jakość artystyczną, której nie można byłoby osiągnąć bez zaangażowania licznych artystów i oddania setek pracowników, którzy postrzegają Sargadelos jako coś znacznie ważniejszego niż zwykła firma. Bardzo trafnie ujął to sam Díaz Pardo w rozmowie z „New York Times”: „Nie jesteśmy firmą nastawioną na zarabianie pieniędzy, jesteśmy ruchem kulturalnym starającym się odzyskać historię. Naszą filozofią jest design, a kształty naszym językiem.” Zresztą sklepy Sargadelos też nie są po prostu sklepami, istnieją w nich księgarnie specjalizujące się w literaturze galisyjsko- i portugalskojęzycznej, organizowane są również wystawy artystyczne. Wszystko to sprawia, że Sargadelos zajmuje wyjątkowe miejsce nie tylko w galisyjskiej kulturze, ale również w sercach Galisyjczyków.

Sargadelos1

Nietrudno jest zauważyć, że dziś ceramika Sargadelos jest w Galisji po prostu legendarna. Chyba nie byłam w domu, w którym nie byłoby choć kilku naczyń z rozpoznawalnymi motywami w kolorze typowego dla Sargadelos błękitu kobaltowego na białym tle. Łatwo się domyślić, że ceramika Sargadelos często pojawia się w roli prezentu ślubnego, ale tak naprawdę Galisyjczycy obdarowują się nią przy każdej okazji. Tak więc jeśli nie ma się pomysłu na prezent dla znajomego w Galisji, zazwyczaj ratunku można szukać w sklepach Sargadelos. Istnieje oczywiście ryzyko, że zakupimy naczynie, które i tak być może już będzie miał w swojej kolekcji, ale mimo to zawsze bardzo się ucieszy z nowego nabytku. My z mężem również już mamy takie zdublowane sztuki.

W przypadku ceramiki z Sargadelos radość z otrzymanego podarunku płynie już z samego tylko patrzenia na pudełko, które jest zawsze pięknie zapakowane w charakterystyczny papier z geometrycznymi kształtami.

Sargadelos - pudełko.jpg

Poza domami często można spotkać ceramikę Sargadelos w barach, kawiarniach, restauracjach i innych lokalach, nie tylko w formie zastawy stołowej, ale również takich oto pięknych kranów do piwa Estrella Galicia.

6322401975_ea3d923435_b
(Jacinta Lluch Valero / CC BY 2.0)

W sklepach firmowych Sargadelos, których jest mnóstwo w całej Galisji, ale też Hiszpanii i Portugalii, znajdziecie kompletną zastawę stołową, serwisy kawowe, świeczniki, wazony, biżuterię, ozdobną ceramikę nawiązującą tematycznie do drogi św. Jakuba albo kultury celtyckiej, figurki przedstawiające znanych Galisyjczyków albo reprezentantów typowych dla Galisji zawodów czy grup społecznych, a nawet postaci z galisyjskiego folkloru i amulety mające odstraszać złe wiedźmy (bruxas).

Colaxe3
Od lewego górnego rogu: 1. Naczynie do zapiekania z popularnym wzorem 2. Talerz, który świetnie się nadaje do serwowania galisyjskich petiscos, jak i polskich przystawek. 3. Serwis kawowy 4. Zestaw kawowy z wzorem, który jest może mniej klasyczny, ale bardzo go lubię ze względu na nawiązanie do typowej dla wybrzeży Atlantyku kłującej rośliny toxo, która zajmuje ważne miejsce w galisyjskiej kulturze ludowej. 5. Zestaw obiadowy 6. Zestaw do podawania wina – w Galisji tradycyjnie pije się wino z właśnie takich płaskich czarek.
Colaxe figuras
Od lewego górnego rogu: 1. Karnawałowa maska cigarrón 2. Pielgrzym 3. Gaiteiro (dudziarz) 4. Kuter rybacki 5. Zła czarownica (bruxa) wysysająca krew – będąc w Galisji należy zachować bezwzględną ostrożność  i unikać spotkania ze złymi czarownicami 6. Hórreo, czyli typowy galisyjski spichlerz i ważny element krajobrazu w Galisji.
Colaxe xoiaría
Panie zachęcam do zainteresowania się przepiękną ceramiczną biżuterią. Oprócz tradycyjnej biżuterii do wyboru macie również tak ciekawe ozdoby jak naszyjniki przypominające linę żeglarską z elementami ceramicznymi (zdjęcie nr 4) czy talizmany z celtyckimi motywami (prawy dolny róg) oraz amulety, które mogą się przydać przy okazji spotkania ze złą galisyjską czarownicą. 😉
Colaxe animais 1
Kolekcja figurek ze zwięrzęcymi motywami: 1. Wiewiórka 2. Sowa 3. Żaba 4. Kogut 5. Dzik 6. Para wieśniaków z krową (oczywiście rubia galega)

Niewątpliwie dla turysty z zagranicy galisyjska ceramika jest jedną z najfajniejszych pamiątek, jakie można sobie przywieźć z podróży. Uważajcie tylko przestępując próg sklepu Sargadelos, bo ja za każdym razem dostaję tam małpiego rozumu i najchętniej kupiłabym wszystko. Ceny nie są niskie, ale to całkiem zrozumiałe zważywszy na wysoką jakość porcelany, jak również fakt, że wszystkie naczynia są ręcznie malowane. Mój brak samokontroli jest więc w pełni uzasadniony, bo talerz z Sargadelos nie jest po prostu talerzem – to przedmiot wyjątkowy i pełen znaczenia. Z własnego doświadczenia wiem, że nawet zwykła owsianka jedzona w pośpiechu z sargadelosowej miseczki w szary zimowy poranek na lubelskim blokowisku smakuje wyjątkowo i przybliża odrobinę do dalekiej Galisji, za którą zawsze się tęskni.

Zdjęcia ceramiki zaprezentowane w kolażach pochodzą ze strony Sargadelos.

5 myśli na temat “Sargadelos – o wiele więcej niż ceramika

Dodaj własny

  1. cudowne! Bardzo zaluje, ze nie kupilam sobie zadnej bizuterii z Sargadelos 😦 A codziennie rano pije kawe z mojego ulubionego kubka z pieknej Galisji 🙂

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

Wspierane przez WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: