Piękno tkwi w prostocie: japońskie domy w Tajwanie

Do zrozumienia inności Tajwanu, konieczne jest spojrzenie przez okres japońskiej dominacji nad krajem, który rozpoczął się w 1895 r. kiedy Tajwan został przekazany Japonii. Nowi włodarze zdecydowali się wówczas uczynić z podległej sobie wyspy modelową kolonię, przetestować jak należy przeprowadzić z sukcesem modernizację i japonizację, by potem wdrażać ten sam model w innych koloniach. Wielu ludzi czuje nadal pewną nostalgię za minioną epoką, która mimo że była okresem zależności od obcego mocarstwa z epizodami brutalnych represji, wydaje się z perspektywy czasu o wiele znośniejsza od tej, która przyszła potem z kontynentu. Japońskie wpływy w kulturze, architekturze, sztuce, języku widoczne są do dziś do tego stopnia, że często można usłyszeć, że Tajwan to najbardziej „japoński” kraj poza Japonią.

Lintianshan
Park leśny Lintianshan, gmina Hualien.

Na pewno nie raz jeszcze opowiem Wam o tych wpływach i o żywej fascynacji Tajwańczyków ich północnym sąsiadem (zresztą nawet ten post piszę siedząc w mojej ulubionej japońskiej kawiarni Mitaka). Dziś zabieram Was na spacer po tradycyjnych japońskich domach w Tajwanie. Mimo iż w ostatnich trzydziestu latach sporo ich zostało rozebranych z powodu złego stanu po dekadach eksploatacji przez kolejnych mieszkańców, jak również szybkiego wzrostu gospodarczego, któremu towarzyszył gwałtowny wzrost cen ziemi, nadal można znaleźć ich całkiem sporo w całym kraju. Wiele z zaniedbanych dawniej domów poddano renowacji, rozpoczęto też intensywne działania mające na celu ich ochronę oraz przywrócenie do życia poprzez nadanie im nowej funkcjonalności.

Muzeum Literatury w Taichungu
Jeden z pawilonów Muzeum Literatury w mieście Taichung, które było ważnym ośrodkiem rozwoju literatury tajwańskiej. W czasach japońskich mieściła się tu siedziba policji.
Biblioteka w Muzeum Literatury w Taichungu.
Biblioteka w Muzeum Literatury. W pozostałych pawilonach znajdują się wystawy stałe i czasowe, sekcja poświęcona literaturze dziecięcej oraz herbaciarnia w japońskim stylu.
Muzeum Literatury w Taichungu.
W niektórych pawilonach muzeum prowadzone są wykłady, spotkania autorskie i warsztaty oraz inne wydarzenia mające na celu promocję literatury.
Biblioteka w Muzeum Literatury w Taichungu.
Piękno i niezwykła atmosfera Muzeum Literatury przyciągają dziś wielu amatorów turystyki kulturowej.

Muzeum Literatury nie jest jedynym przykładem ciekawego zagospodarowania japońskich domów w Tajwanie. W wielu innych otwarto stylowe herbaciarnie czy restauracje, w niektórych odbywają się koncerty, wykłady, wystawy, warsztaty dla młodzieży, zakładane są muzea albo po prostu po gruntownym odrestaurowaniu udostępnia się je zwiedzającym.

Centrum Kultury Sześciu Sztuk w Taichungu
Centrum Kultury Sześciu Sztuk było miejscem, w którym japońscy funkcjonariusze policji i oficerowie ćwiczyli się w sztukach walki.
Centrum Kultury Sześciu Sztuk
Wewnątrz głównej hali odbywały się zajęcia judo i kendo. Dziś w tym i innych budynkach kompleksu można wziąć udział w ceremonii herbacianej, posłuchać wykładu oraz uczestniczyć w kursach parzenia herbaty, gry na tradycyjnych instrumentach muzycznych czy łucznictwa.

Jako że Japończycy udzielali wiele uwagi nie tylko przestrzeni w samym budynku, ale i ogrodowi wokół niego, do dziś japońskie domy wraz z przyległymi do nich ogrodami stanowią dodatkowe oazy zieleni w obszarach miejskich.

Centrum Kultury Sześciu Sztuk w Taichungu
Herbaciarnia w Centrum Kultury Sześciu Sztuk
Herbaciarnia w Centrum Kultury Sześciu Sztuk, Taichung.
Ta sama herbaciarnia w innym ujęciu
Park Leśny Lintianshan
Czytelnia w Parku Leśnym Lintianshan w gminie Hualien. Japończycy stworzyli tu ważny ośrodek obróbki drewna, który nazywali w swoim języku Morisaka (gęsto zalesione stoki gór).
20171231_153557
Dawne biuro zarządcy ośrodka w Lintianshan.

Myślę, że widać na pierwszy rzut oka czym charakteryzują się tradycyjne japońskie domy. Są to niskie drewniane budynki z jednym centralnym pokojem zwanym moya, od którego odchodzą inne mniej znaczące pomieszczenia. Rolę ścian pełnią ruchome ekrany (shōji) oraz przesuwne drzwi (fusuma), które pozwalały na dowolną zmianę konfiguracji przestrzeni w zależności od sytuacji i potrzeb. Wszechstronność i wielofunkcyjność takich pomieszczeń stawała się jeszcze bardziej widoczna wraz ze zmianami pór roku. Wskazuje to na ważną cechę przestrzeni zorganizowanej po japońsku, jaką jest nietrwałość.

Japoński dom, Danshui
Dom japońskiego urzędnika w Tamsui, Nowy Tajpej.

Głębszej refleksji wymaga właściwe zrozumienie estetyki widocznej w japońskiej aranżacji wnętrz. Wyrasta ona z zakorzenionego w taoizmie „estetycznego ideału pustki” wedle którego nastrój powinien być uchwycony przez wyobraźnię, a nie narzucony przez to, co jest fizycznie obecne. Japońska kultura jest niezwykle zróżnicowana, ale dekoracja wnętrz pozostaje niezmiennie aż do dziś minimalistyczna, wręcz ascetyczna, zgodnie z przekonaniem, że wyrażamy więcej pokazując mniej. Skupiając uwagę na tym co zostało pominięte, czyni się z takiej przestrzennej pustki punkt centralny. Piękno odznacza się w tym co jest niedopowiedziane, umniejszone lub odpowiadające z precyzyjną dokładnością zamierzonej idei, a nie przejaskrawione i pełne przepychu.

Japoński dom w Danshui
Japoński dom w Tamsui

Wnętrze ma być pełne harmonii i spokoju, pozbawione pozorów czy sztuczności, choć dopuszcza się również pewnego rodzaju asymetrię lub nieregularność jako środek do osiągnięcia większej równowagi w całej kompozycji. Dobrym tego przykładem jest ensō – symbol buddyzmu zen w postaci okręgu narysowanego jednym pociągnięciem pędzla. Ensō w tradycyjnej kaligrafii ma często formę niedomkniętego okręgu, symbolizującego niedoskonałość, która jest częścią ludzkiej egzystencji.

Enso
(Ethan / CC BY-SA 2.0)

Tradycyjne japońskie wnętrza aranżowane są z wykorzystaniem naturalnych materiałów najwyższej jakości, jak szlachetne drewno, bambus, jedwab, słomiane maty ryżowe i papierowe ekrany shōji. Utrzymaniu prostoty w przestrzeni, której zadaniem jest łączyć człowieka z naturą sprzyja również naturalna kolorystyka – czerń, biel, różne odcienie szarości i brązy. Dekoracje dobiera się przykładając ogromną wagę do szczegółu, gdyż celem jest eliminacja nieładu i dążenie do prostoty. Zgodnie z taką estetyką o wnętrzu nie myśli się w kategoriach dekoracji, ale klarowności i przejrzystości, którą można osiągnąć poprzez pominięcie lub wykluczenie tego, co nieistotne.

Japoński dom, Dnashui
Wystrój domu w Tamsui odzwierciedla cykliczność pór roku.

W architekturze Azji Wschodniej najbardziej lubię to że zmusza mnie ona do myślenia zupełnie innymi kategoriami o kompozycji, estetyce, planowaniu przestrzeni, czy wreszcie pięknie. W naszym podejściu do architektury jesteśmy często zbyt europocentryczni, za bardzo zasklepiliśmy się w naszych ukochanych romanizmach, gotykach, barokach, które owszem, są wspaniałe, ale warto pamiętać, że na nich świat się nie kończy. 😉

8 myśli na temat “Piękno tkwi w prostocie: japońskie domy w Tajwanie

Dodaj własny

  1. Świetny tekst.musiałaś poznać filozofię taoizmu a to wzbogaca postrzeganie świata.Może kidyś zbierzesz w całość swoje teksty i wydasz jako świat widziany okiem Ani.Pisz kochana !

    Polubienie

  2. Pięknie opisujesz. Taiwan – Formoza (piękna) wyspa, z cudownym klimatem, z cudownymi ludźmi. Przepiękny krajobraz, piękne góry i niesamowicie piękne parki. Kraj wielkości Wielkopolski, ale jakże inny. Kultura, piękne krajobrazy, zabytki różnych epok, nowoczesne budowle Taipei 101, świetna komunikacja, nowoczesne metro w Taipei i Kaohsiung, szybka i nowoczesna kolej. Trzy tygodnie urlopu to stanowczo za mało by poznać ten piękny kraj w całości. Geopark. Taroko, Xinzhu, Tainan, Yilan przepiękne miejsca. Taiwan mnie zauroczył i na pewno tam wrócę nie jeden raz. Tobie i wszystkim których fascynują dalekie i bliskie podróże życzę nowych wrażeń. Pozdrawiam LAK.

    Polubienie

    1. Jaki piękny komentarz! Bardzo serdecznie dziękuję! ☺ Zgadzam się z Tobą w 100%. Mnie również zachwycił Tajwan i nie przestaje zaskakiwać każdego dnia na nowo, a to co najbardziej mnie urzekło to wspaniali, gościnni, serdeczni mieszkańcy tego kraju. ❤ Pozdrawiam serdecznie z mojej małej zielonej wyspy. 🙂

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

Wspierane przez WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: